Verzorgingsgids · Zoetwater · vissen

Sardinecichlide

Cyprichromis leptosoma

Vrouwelijke sardinecichlide; foto: Regani, kleurcorrectie door Togabi, Wikimedia Commons, publiek domein. Foto: Regani (photographer); later color adjustment by Togabi · Bron · Public domain; released by the original photographer/copyright holder (PD-self)Verkleind en gecomprimeerd; geen uitsnede of kleurwijziging.

De sardinecichlide (Cyprichromis leptosoma) zwemt hoog en midden in het aquarium en beweegt zich liever als groep dan als losse blikvanger. In het Tanganyikameer verzamelt deze slanke cichlide zich in grote scholen boven rotsachtige oevers. In huis vraagt hij daarom vooral om lengte, vrije zwemruimte en stabiele harde, alkalische omstandigheden. De vis is doorgaans vreedzaam, maar dat betekent niet dat hij in ieder gezelschapsaquarium past: snelle of dominante medebewoners kunnen hem bij het voeren wegdrukken. Ook bestaan geografische kleurvormen en worden grotere vissen soms als “Jumbo” verkocht. Die naam kan een andere soort aanduiden. Deze gids helpt je de gewone C. leptosoma zorgvuldig te herkennen, een passende groep te plannen en kweek- en combinatiekeuzes voorzichtig te maken. Let bij aankoop ook op een gesloten deksel, de herkomst van de kleurvorm en of alle dieren rustig samen eten.

Aquarium samenstellen →

In één oogopslag

Temperatuur: 24–25 °C
pH: 8,0–9,0
GH: 10–19 °dGH
Aquariumlengte: Vanaf 120 cm
Volwassen formaat: Tot 12,5 cm
Groepsgrootte: Vanaf 8 dieren
Zwemlaag: Midden, Oppervlak
Gedrag: Vreedzaam, Territoriaal

Over deze soort

Cyprichromis leptosoma behoort tot de cichliden en is endemisch in het Tanganyikameer. De soort is slank en torpedovormig gebouwd, met een opwaarts gerichte bek die past bij het grijpen van kleine prooien in de waterkolom. Mannetjes vallen vaak op door kleur en balts; vrouwtjes zijn doorgaans soberder gekleurd en dragen de eieren na het paaien in de bek. Kleur is geen betrouwbare maat voor een aparte soort: lokale populaties kunnen verschillen.

Een belangrijk handelsrisico is het etiket “leptosoma Jumbo”. Specialistische bronnen beschrijven zulke vissen als groter dan de gewone vorm en mogelijk als een andere soort. Koop daarom niet uitsluitend op een kleurnaam en meng geen herkomstvormen wanneer je zuivere nakweek wilt behouden. FishBase vermeldt maximaal 11 cm totale lengte; Seriously Fish noemt 12,5 cm standaardlengte. Omdat de staart bij de eerste maat wel en bij de tweede niet wordt meegerekend, zijn dit geen rechtstreekse tegenstrijdige waarden.

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft uitsluitend in het Tanganyikameer in Oost-Afrika. De natuurlijke leefruimte is open water langs rotsachtige oevers. Grote scholen zwemmen boven het substraat en nemen zoöplankton op uit het water. Het belangrijke aquariumkenmerk is dus niet een nagebouwde hoop rotsen, maar een lange vrije waterkolom naast veilige structuur aan de randen.

Een aquarium kan nooit het enorme leefgebied van het meer nabootsen. Vertaal de ecologie daarom praktisch: geef de school een ononderbroken zwemroute, voorkom dat decor de hele middenlaag verspert en houd waterwaarden stabiel. Een kale, onbeschutte bak is evenmin wenselijk; rotswerk kan onderin staan, mits vissen zich niet in nauwe doorgangen kunnen vastraken. De natuurlijke aanwezigheid van alkalisch, mineraalrijk water ondersteunt de keuze voor hard water, maar meetwaarden van één veldlocatie vormen niet automatisch een compleet verzorgingsrecept.

Aquarium en inrichting

Plan een aquarium met minimaal 120 cm lengte en ongeveer 45 cm breedte als stevige uitgangsbasis. De lange maat is belangrijker dan extra hoogte, omdat de vissen in open water zwemmen. Een formaat zegt op zichzelf niet hoeveel dieren verantwoord passen; filtratie, netto-inhoud, inrichting en groepsopbouw tellen mee. Houd minstens acht exemplaren en laat boven en midden een brede zwemzone vrij. Een goed sluitend deksel is verstandig, want geschrokken vissen kunnen springen.

Plaats rotsen vooral als stabiele partijen langs achter- of zijwanden en voorkom losse stapels die kunnen verschuiven. Andere Tanganyikasoorten kunnen alleen na individuele beoordeling worden gekozen. Een rustige rotsbewoner zoals de maskerjulie kan onder voorwaarden een andere zone gebruiken, maar heeft eigen rotsgebied nodig en maakt de bak zwaarder belast. Vermijd drukke, agressieve of zeer snelle vissen. Zorg voor rustige maar doeltreffende stroming en biologische filtratie; controleer bij aanpassingen dat de open zwemroute behouden blijft.

Waterwaarden

Als voorzichtig overlappend bereik gebruiken we 24–25 °C, pH 8–9 en GH 10–19 °dH. Seriously Fish geeft voor aquariumverzorging ruimere bereiken, terwijl FishBase veldgegevens uit het meer toont. De overlap is dus een conservatieve samenvatting van die bronnen, geen bewijs dat iedere waarde binnen het bereik voor elk exemplaar gelijkwaardig is. Houd de gekozen omstandigheden stabiel en alkalisch.

GH beschrijft de algemene hardheid; KH is een andere maat en kan niet één-op-één worden afgeleid. Meet temperatuur, pH en hardheid met betrouwbare middelen en verander ze niet abrupt om een getal na te jagen. Een ingedraaid filter, passende bezetting en regelmatige waterverversing zijn belangrijker dan snelle correcties. Houd ammoniak en nitriet op nul en voorkom dat voedselresten in rotsopeningen blijven liggen.

Gedrag en groepsgrootte

Cyprichromis leptosoma is een sociale scholenvis. Een groep van minstens acht is het specialistische uitgangspunt; grotere groepen vragen vanzelfsprekend meer ruimte en zorgvuldige belastingplanning. Mannetjes tonen zich in open water en kunnen kleine baltsgebieden verdedigen. De soort wordt als vreedzaam beschreven, maar is kwetsbaar voor voortdurend opjagen of voedselconcurrentie. Controleer na het voeren of ook minder dominante dieren voedsel opnemen.

Mbuna en andere drukke of agressieve cichliden zijn geen passende keuze. Een rustige Tanganyika-rotsbewoner kan alleen voorwaardelijk passen wanneer zones, water en volledige groepsbehoeften van beide soorten samen kloppen. De maskerjulie (Julidochromis transcriptus) is hier als voorwaardelijke gidsrelatie opgenomen, niet als garantie. Meng geen geografische Cyprichromis-vormen en wees terughoudend met “Jumbo”-handelstypen vanwege mogelijke kruising en onzekere identiteit. Kleine jongen kunnen door medebewoners worden gegeten.

Voeding

In het meer vangt deze soort zoöplankton. In het aquarium passen daarom kleine, bereikbare voerdeeltjes en een gevarieerd menu van geschikte diepvries- en levende voedseldieren. Seriously Fish noemt dit soort voer als belangrijk deel van het dieet en vermeldt dat droogvoer doorgaans wordt geaccepteerd. De kleine bek maakt de deeltjesgrootte belangrijk: een grote korrel die op de bodem valt is geen bruikbaar hoofdvoer.

Voer bescheiden porties die alle dieren kunnen bereiken. Geef desnoods op meerdere plekken, maar voorkom dat voedsel in het rotswerk blijft hangen. Observeer de groep tijdens het eten en let op vermagering of vissen die steeds achterblijven. Er is geen exact bestaand winkelproduct individueel gecontroleerd op geschiktheid voor deze soort en voermaat; daarom wordt geen product als aanbevolen gekoppeld.

Kweek

De balts en eileg vinden in open water plaats. Het vrouwtje vangt de eieren in haar bek en broedt ze daar uit. Seriously Fish noemt een kleine worp van ongeveer 5–20 eieren en een draagtijd tot circa vier weken. Dat zijn soortbeschrijvingen, geen vaste belofte voor elke groep of kweekronde. Laat een broedend vrouwtje zoveel mogelijk met rust en voorkom onnodig vangen of het kunstmatig strippen van jongen.

Een rustige, volwassen groep en stabiele waterkwaliteit zijn een betere basis dan een snelle temperatuur- of pH-aanpassing. Wanneer jongen vrijkomen, hebben ze kleine passende voedseldeeltjes nodig en bescherming tegen filteraanzuiging en predatie. Houd de kweekgroep ruim genoeg en let erop dat een vrouwtje niet langdurig buiten de sociale groep wordt gehouden. Een gegarandeerd kweekrecept of specifieke kweektemperatuur is niet voldoende onderbouwd en wordt daarom niet gegeven.

Bronnen & controle

Deze verzorgingsgids is samengesteld op basis van meerdere gespecialiseerde bronnen en is voor het laatst gecontroleerd op 17 oktober 2026.

Bekijk de gebruikte bronnen