Verzorgingsgids · Zoetwater · vissen

Rusty-cichlide

Iodotropheus sprengerae

Volwassen mannetje. Foto: Gerard Delany; rand verwijderd door Xhienne. CC BY-SA 2.5. Foto: Gerard Delany; border removal by Xhienne · Bron · CC BY-SA 2.5Verkleind en gecomprimeerd; geen uitsnede of kleurwijziging.

Iodotropheus sprengerae is een relatief rustige Mbuna uit het Malawimeer, maar geen vis voor een doorsnee gezelschapsaquarium. Hij heeft hard, alkalisch water, rotsen met schuilplaatsen en een zorgvuldig samengestelde groep nodig. In Nederland bestaat geen vaste soortnaam; daarom gebruiken we de herkenbare handelsnaam Rusty-cichlide naast de wetenschappelijke naam. Deze gids legt uit hoe je territorium, voeding en bronverschillen meeweegt, en waarom een vriendelijke reputatie niet betekent dat iedere combinatie veilig is. Je leest ook wat bekend is over het natuurlijke leefgebied, de kleurverschillen tussen mannetjes en vrouwtjes en de muilbroedende voortplanting. De genoemde aquariumlengte hoort bij een specifieke groepssituatie; een grotere gemengde bezetting vraagt meer ruimte. Bij twijfel zijn een lege productsuggestie en voorzichtige waterwaarden beter dan een onbewezen advies.

Aquarium samenstellen →

In één oogopslag

Temperatuur: 25–26 °C
pH: 7,5–8,5
GH: 12–16 °dGH
Aquariumlengte: Vanaf 120 cm
Volwassen formaat: Tot 10,8 cm
Groepsgrootte: Vanaf 4 dieren
Zwemlaag: Bodem, Midden
Gedrag: Vreedzaam, Territoriaal

Over deze soort

Deze cichlide is beschreven door Oliver en Loiselle in 1972. Volwassen dieren zijn meestal roestbruin; dominante mannetjes kunnen een paarse tot lavendelkleurige gloed op de flanken krijgen. Mannetjes zijn doorgaans kleurrijker en hebben vaker duidelijke eivlekken op de aarsvin. FishBase vermeldt maximaal 10,8 cm standaardlengte. Dat is de lichaamslengte zonder staartvin, dus niet rechtstreeks vergelijkbaar met een totale lengte.

De naam Rusty-cichlide is een praktische Nederlandse vertaling van de Engelse handelsnaam. Een algemeen vastgelegde Nederlandse soortnaam is er niet.

Natuurlijke leefomgeving

De soort komt alleen voor in het zuidoostelijke deel van het Malawimeer, onder meer rond de eilanden Boadzulu, Chinyankwazi en Chinyamwezi. Hij leeft langs rotsachtige oevers, waar spleten, zand tussen de stenen en een laag aufwuchs voedsel en beschutting bieden.

FishBase toont een IUCN-beoordeling van Near Threatened uit 2018. Dat onderstreept de beperkte verspreiding, maar zegt op zichzelf niets over de herkomst of vangstdruk van een individuele aquariumvis. Kies waar mogelijk voor traceerbaar gekweekte dieren.

Aquarium en inrichting

Voor een harem gebruiken we 120 cm aquariumlengte als voorzichtige ondergrens: AquaInfo noemt dit voor één mannetje met drie of vier vrouwtjes. Seriously Fish geeft 90 × 30 cm voor één mannetje met een kleine groep vrouwtjes, maar adviseert minstens 122 cm wanneer je meerdere mannetjes houdt. Deze voetafdrukken zijn geen garantie voor iedere gemengde bezetting; meer vissen en andere Malawi-cichliden vragen meer ruimte.

Gebruik zand en bouw ruime rotsstapels met meerdere grotten en zichtbarrières. Houd ook wat open bodem en zwemruimte vrij. Een degelijke filter en regelmatig onderhoud zijn belangrijk. Voeg planten alleen toe als je accepteert dat ze beschadigd kunnen raken; stevige Anubias of Javavaren maken meer kans dan zachte stengelplanten.

Waterwaarden

Voor de praktijk houden we 25–26 °C aan als voorzichtig gemeenschappelijk bereik. De aquariumrichtlijn van Seriously Fish loopt tot 29 °C, terwijl AquaInfo 22–26 °C noemt en FishBase voor het veld 24–26 °C vermeldt. Die bronnen geven dus niet hetzelfde volledige bereik.

Een pH van 7,5–8,5 ligt binnen de genoemde alkalische adviezen. AquaInfo geeft GH 12–16 °dGH; Seriously Fish noemt een bredere 10–25 °dGH. Stabiliteit is belangrijker dan snel corrigeren. GH en KH zijn verschillende waarden en mogen niet door elkaar worden gehaald.

Gedrag en groepsgrootte

Vergeleken met veel andere Mbuna is deze soort relatief mild, maar mannetjes kunnen rond paaiplaatsen territoriaal worden. AquaInfo noemt één mannetje met drie of vier vrouwtjes als voorbeeld. We gebruiken daarom vier vissen (één mannetje en minstens drie vrouwtjes) als voorzichtige planningsbasis, niet als universele garantie. Geef de vrouwtjes ruimte om zich aan balts te onttrekken.

Grotere en drukke cichliden kunnen Rusty-cichliden verdringen bij voer of schuilplaatsen. Een combinatie met Labidochromis caeruleus is alleen voorwaardelijk: plan een ruim, lang aquarium met aparte rotsgebieden, passende groepen en voldoende voerplaatsen. Houd gedrag en voeropname dagelijks in de gaten. Individuele verschillen blijven mogelijk.

Voeding

De soort graast in het meer op aufwuchs: een mengsel van algen, micro-organismen en kleine ongewervelden. Seriously Fish beschrijft hem als alleseter en adviseert dat plantaardig materiaal een groot deel van het menu vormt. Gebruik daarom passend cichlidenvoer met een duidelijke plantaardige component, bijvoorbeeld spirulina, en bied daarnaast kleine hoeveelheden geschikt diepvries- of levend voer.

Voer gematigd en verspreid, zodat ook ondergeschikte dieren eten. Op 17 oktober 2026 hadden de gecontroleerde bestaande voerproducten geen actieve verkopersaanbieding; daarom is geen product aan deze gids gekoppeld.

Kweek

Dit is een maternale muilbroeder: na de eileg neemt het vrouwtje de eieren in haar bek. Seriously Fish noemt een mogelijke broedgrootte van ongeveer 5–60 eieren en een draagtijd tot circa drie weken. Tijdens die periode eet een vrouwtje vaak weinig en heeft ze rust nodig.

Laat een broedend vrouwtje zo mogelijk bij de groep en verplaats haar niet routinematig. Vangen of vroegtijdig strippen kan stress en voortijdig uitspugen veroorzaken. Als je jongen wilt opkweken, bereid dan vooraf een rustige, goed gefilterde ruimte en passend fijn voer voor.

Bronnen & controle

Deze verzorgingsgids is samengesteld op basis van meerdere gespecialiseerde bronnen en is voor het laatst gecontroleerd op 17 oktober 2026.

Bekijk de gebruikte bronnen