Verzorgingsgids · Zoetwater · vissen

Citroencichlide verzorgen

Neolamprologus leleupi

Gele vorm; foto: HblairH via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; aangepast. Foto: HblairH · Bron · CC BY-SA 4.0Verkleind en gecomprimeerd; geen uitsnede of kleurwijziging.

De citroencichlide (Neolamprologus leleupi) is een felgekleurde rotsbewoner uit het Tanganyikameer. Een volwassen paar heeft een aquarium nodig van minimaal 80 cm lang volgens de voorzichtigste van de gecontroleerde richtlijnen; de 70 liter die een specialist noemt geldt alleen voor één paar. Deze soort is minder eenvoudig dan zijn populaire handelsnaam doet vermoeden: dieren verdragen soortgenoten slecht en kunnen tijdens de kweek fel territoriaal worden. Maak veel rotsspleten en holen, houd de waterkwaliteit stabiel en voeg niet zomaar een volwassen mannetje en vrouwtje samen.

Aquarium samenstellen →

In één oogopslag

Temperatuur: 24–26 °C
pH: 7,5–9,0
GH: 12–15 °dGH
Aquariumlengte: Vanaf 80 cm
Volwassen formaat: Tot 10 cm
Groepsgrootte: Vanaf 2 dieren
Gedrag: Territoriaal

Over deze soort

Neolamprologus leleupi werd in 1956 door Max Poll beschreven. De Catalog of Fishes en GBIF behandelen de naam als geldig; Lamprologus leleupi is de oorspronkelijke combinatie. De soort behoort tot de Cichlidae. Hij bereikt volgens FishBase ongeveer 10 cm totale lengte. Seriously Fish vermeldt eveneens 10 cm, maar als standaardlengte zonder staartvin; die metingen zijn niet hetzelfde. De gewone aquariumvorm is geel tot oranje. Een donkerdere vorm wordt als N. l. melas beschreven. De aparte soort N. longior werd vroeger als ondersoort behandeld, waardoor oude handelsnamen verwarring kunnen geven.

Natuurlijke leefomgeving

Deze cichlide leeft uitsluitend in het zuidelijke deel van het Tanganyikameer. Daar houdt hij zich op bij rotsachtige oevers en in spleten van het rotswerk. Hij zoekt ongewervelden in de aangroei en in nauwe holten. De rotsen leveren zowel voedselplekken als schuilplaatsen en broedholen. Een aquarium met veel open water maar weinig dekking bootst die omgeving niet goed na en laat een ondergeschikte partner moeilijk uitwijken.

Aquarium en inrichting

Richt het aquarium eerst met stevig gestapelde stenen in. Maak meerdere grotten en spleten met zichtbarrières, zodat een vis zich kan terugtrekken zonder door het territorium van de ander te moeten zwemmen. Gebruik zand als bodem en zet stenen stabiel op de bodem voordat je substraat toevoegt; graafgedrag kan losse stapels ondermijnen. De minimumlengte van 80 cm is een voorzichtige richtlijn voor één paar, geen advies voor een gemengde bezetting. Voor andere vissen is aanzienlijk meer ruimte en een plan voor afzonderlijke zones nodig. Houd een reservebak beschikbaar als het paar uiteenvalt.

Waterwaarden

Seriously Fish geeft als aquariumrichtlijn 23–27 °C, pH 7,5–9,0 en GH 8–25 °dGH. FishBase registreert ecologische waarden van 24–26 °C, pH 7,5–8,0 en hardheid 12–15 dH. De temperatuur- en hardheidsintervallen overlappen; als voorzichtige referentie kan 24–26 °C en 12–15 °dH worden aangehouden. Voor pH verschillen de databronnen; combineer die getallen niet tot schijnprecisie. De soort is aangepast aan hard, alkalisch Tanganyikawater. Stabiliteit en goede waterkwaliteit zijn belangrijker dan snelle correcties naar één getal. GH en KH zijn verschillende metingen.

Gedrag en groepsgrootte

Leleupi is vaak verdraagzaam buiten de broedtijd, maar verdedigt een grot en kan tijdens de voortplanting agressief worden. De soort is vooral intolerant tegenover soortgenoten: doorgaans houd je één gevormd paar, tenzij het aquarium zeer groot is. Een mannetje en vrouwtje vormen niet automatisch een compatibel paar; het mannetje kan een niet-ontvankelijk vrouwtje ernstig verwonden. Seriously Fish beschrijft het vormen van een paar uit jonge vissen, waarna overtollige dieren weg moeten. In een groot Tanganyika-aquarium noemt die bron kleine tot middelgrote Cyprichromis, Julidochromis of Altolamprologus uit andere zones als mogelijkheden. Dat is geen garantie: vermijd drukke, dominante cichliden, waaronder Mbuna, en controleer de combinatie voortdurend.

Voeding

In de natuur zoekt de soort kleine ongewervelden tussen aangroei en in spleten. Seriously Fish adviseert levend en diepvriesvoer als een belangrijk deel van het menu. Geef daarnaast spaarzaam geschikt droogvoer en wat plantaardig voer, bijvoorbeeld spirulinavlokken. Bied kleine porties aan op plekken waar de vissen durven eten en verwijder restjes. Er is geen huidig goedgekeurd catalogusproduct met passende samenstelling, variant en aanbieding individueel bevestigd; daarom is geen product aan deze gids gekoppeld.

Kweek

Leleupi paait in een grot en beide ouders verzorgen het broed. Het vrouwtje plakt de eieren aan de wand of het plafond van een hol; het mannetje bewaakt de omgeving. De eieren komen volgens Seriously Fish na ongeveer drie tot vier dagen uit en de jongen zwemmen na acht tot tien dagen vrij. De broedzorg kan lang doorgaan, maar het mannetje kan het vrouwtje tussen legsels aanvallen. Zorg daarom voor meerdere schuilholen en een scheidingsmogelijkheid. Houd het water bijzonder schoon: jonge vissen zijn gevoelig voor bacteriën en organisch afval. De kweekwaarden van de specialist (pH circa 8,2–9 en 25–26,5 °C) zijn geen algemene onderhoudsdoelen.

Bronnen & controle

Deze verzorgingsgids is samengesteld op basis van meerdere gespecialiseerde bronnen en is voor het laatst gecontroleerd op 17 oktober 2026.

Bekijk de gebruikte bronnen