Verzorgingsgids · Zoetwatergarnalen

Sulawesi-kardinaalgarnaal

Caridina dennerli

Foto: DirkBlankenhaus / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0; verkleind. Foto: DirkBlankenhaus · Bron · CC BY-SA 3.0resized and compressed for responsive web delivery; original file 1024 × 714 px

De Sulawesi-kardinaalgarnaal (Caridina dennerli) is een kleine, opvallend rood gekleurde zoetwatergarnaal uit het Matano-meer op Sulawesi. Ze graast op harde oppervlakken en vraagt een warm, stabiel aquarium met schoon water en voldoende aangroei. De waterwaarden in deze gids zijn aquariumrichtlijnen uit een gespecialiseerde bron, geen bewezen biologische grenswaarden. Een exact minimumvolume en een universeel groepsminimum zijn niet goed genoeg onderbouwd en worden daarom niet als getal gepresenteerd. De soort is bovendien ernstig bedreigd volgens de formele beoordeling uit 2018; later veldonderzoek vond de garnaal opnieuw op verschillende locaties. Kies uitsluitend dieren met controleerbare kweekherkomst en laat aquariumdieren nooit vrij in natuurwater.

Aquarium samenstellen →

In één oogopslag

Temperatuur: 27–30 °C
pH: 7,5–8,5
GH: 7–10 °dGH
Dieet: Alleseter
Volwassen formaat: Tot 2 cm
Gedrag: Vreedzaam

Over deze soort

Caridina dennerli werd in 2009 wetenschappelijk beschreven door Kristina von Rintelen en Yixiong Cai. De soort is een atyide garnaal uit het geslacht Caridina. De donkerrode kleur en lichte stippen maken de kardinaalgarnaal herkenbaar, maar handelsnamen of kleurpatronen alleen bewijzen geen herkomst of kweeklijn. Een specialistische aquariumbron noemt een volwassen lengte van ongeveer 1,5–2 cm. De taxonomische publicatie rapporteert daarnaast maten van het rugschild bij onderzochte exemplaren; rugschildlengte is niet hetzelfde als totale lichaamslengte. We rekenen die meetmaten niet naar elkaar om.

Natuurlijke leefomgeving

De oorspronkelijke beschrijving vermeldt de soort uit het Matano-meer in Zuid-Sulawesi, Indonesië. Dit is een endemische soort: het bekende natuurlijke verspreidingsgebied ligt in dat meer. De garnalen werden op hard substraat gevonden, tussen stenen en keien, van ondiep water tot ongeveer tien meter diep. In het aquarium zijn harde oppervlakken en spleten daarom functioneler dan een zachte, kale bodem. Algen- en biofilmgroei op rotsen vormt een natuurlijke graasbron. Een aquarium kan de ecologie van een diep, oud meer niet volledig nabootsen; gebruik habitatgegevens dus als richting voor inrichting, niet als bewijs voor ieder gewenst watergetal.

Aquarium en inrichting

Een eigen soortaquarium is de meest voorzichtige keuze. De gespecialiseerde aquariumbron raadt samenhouden met vissen af. Bouw stabiele steenstructuren met spleten en voldoende oppervlak waarop biofilm kan groeien. Zorg tegelijk voor zuurstofrijk, schoon water en een filterinlaat waar kleine garnalen niet in verdwijnen. Laat de bak eerst biologisch rijpen; een pas ingerichte, steriele bak biedt weinig graasvoer. Een numeriek minimumvolume of een exact minimumaantal dieren is in de geraadpleegde bronnen niet stevig genoeg onderbouwd. Kies daarom op basis van stabiele waterchemie, onderhoudbaarheid en ruimte voor een groep en vermeld geen schijnprecies minimum.

Waterwaarden

De gespecialiseerde aquariumbron adviseert 27–30 °C, pH 7,5–8,5 en GH 7–10 °dGH. Dit zijn praktische houdadviezen en geen experimenteel vastgestelde onder- en bovengrenzen voor de soort. De waarden moeten stabiel blijven; temperatuur, mineralen en pH abrupt aanpassen kan dieren belasten. Vraag bij aankoop naar de werkelijke omstandigheden waarin de kweekgroep gehouden wordt en laat nieuwe dieren geleidelijk wennen. Een exact KH- of TDS-doel wordt hier niet gegeven, omdat de gecontroleerde bronnen daarvoor geen voldoende stevige universele aquariumgrens onderbouwen. Meet verversingswater en aquariumwater en voorkom verontreiniging met metalen of andere schadelijke stoffen.

Gedrag en groepsgrootte

De kardinaalgarnaal beweegt over stenen en andere vaste oppervlakken en graast daar op aangroei. Een rustige groep op verschillende graasplekken past beter bij haar leefwijze dan een aquarium waarin vissen voortdurend voedselconcurrentie of predatiedruk veroorzaken. De specialistische aquariumbron adviseert een grotere groep, maar geeft geen hard minimumaantal. Daarom staat er geen getal in het overzicht. Houd rekening met de kleine lichaamsmaat bij onderhoud: garnalen en jonge dieren kunnen tussen steenstapels, filterspons en plantenresten verdwijnen. Verplaats inrichting voorzichtig en controleer water dat je afhevelt voordat je het weggooit.

Voeding

In het meer graast de soort op algengroei op stenen. In een aquarium is een volwassen, stabiele biofilm daarom een belangrijk onderdeel van het voedselaanbod. De specialistische houdbron noemt aanvullend garnalenvoer, voertabletten, spirulina en kleine Artemia-naupliën. Dat is algemene dieetbegeleiding en geen bewijs dat één specifiek merkproduct volledig of noodzakelijk is; daarom is hier geen productkoppeling toegevoegd. Geef kleine hoeveelheden, kijk of de dieren het voer daadwerkelijk bereiken en verwijder resten voordat ze de waterkwaliteit aantasten. Houd graasoppervlak beschikbaar en probeer een tekort aan aangroei niet op te lossen door onbeperkt droogvoer toe te voegen.

Kweek

Caridina dennerli is een zoetwatersoort. De geraadpleegde aquariumbron meldt dat voortplanting in het aquarium mogelijk is, maar zegt ook dat de specifieke kweekvoorwaarden onvoldoende bekend zijn voor een vaste methode. We geven daarom geen gegarandeerde incubatieduur, legselgrootte of opbrengst. Als er jongen verschijnen, zijn veilige filterinlaten, fijne schuilplaatsen en bereikbaar biofilmoppervlak belangrijk. Houd het water stabiel en voorkom dat routineonderhoud de kleine dieren wegzuigt. Een kweeksucces in één aquarium bewijst niet dat dezelfde instellingen overal werken. Laat commerciële of natuurbehoudsclaims aansluiten op aantoonbare herkomst en documentatie.

Samenhouden met vissen

Voor deze specialistische garnaal is een soortaquarium de voorzichtigste keuze. De gespecialiseerde houdbron raadt vissen als medebewoners af. Er is geen betrouwbare, soortspecifieke proef gevonden die een bepaalde vis als veilige combinatie bevestigt. Daarom staat er geen vissoort als geschikt vermeld. Ook kleine vissen kunnen jonge garnalen eten of voedselconcurrentie geven; dit laatste is een algemene risicobeoordeling, geen vastgestelde proef met iedere vissoort.

Samenhouden met andere ongewervelden

De Matano-konijnslak (Tylomelania patriarchalis) is als enige voorwaardelijke combinatie beoordeeld. Beide soorten zijn uit het Matano-meer bekend, maar gebruiken niet dezelfde voorkeursbodem: de garnaal wordt bij rotsen gevonden en de slak vooral op zand en modder. Dat gedeelde meer bewijst geen succesvolle aquariumcombinatie. Een combinatie is daarom alleen een voorzichtige, experimentele mogelijkheid met aparte rots- en zandzones, voldoende voer en directe observatie; bij stress of voedseltekort moeten de dieren worden gescheiden.

Pantser, schelp en mineralen

Zoals andere garnalen vervelt Caridina dennerli om te groeien. Een achtergebleven leeg pantser is op zichzelf geen ziekte en kan door de garnaal worden opgegeten. De bronnen geven geen soortspecifieke voedingsdosering of mineralenrecept voor de vervelling. Houd daarom de waterchemie stabiel, voorkom plotselinge veranderingen in temperatuur of mineralisatie en voeg geen calcium- of mineraalproduct toe zonder vastgesteld tekort. Bied spleten tussen stenen waar een pas vervelde garnaal zich kan terugtrekken.

Mogelijke problemen

De belangrijkste aandachtspunten zijn instabiele warmte, vervuiling, weinig rijpe biofilm en een onbeschermde filterinlaat. De warme waterrichtlijn vraagt om voldoende zuurstof en een goed onderhouden, volwassen aquarium. Meet ammoniak/ammonium en nitriet als de dieren afwijkend reageren, controleer de temperatuur en verwijder rottende voerresten. Behandel geen ziekte op basis van alleen een kleurverandering: stress, vervelling en waterproblemen kunnen vergelijkbare signalen geven. Raadpleeg bij aanhoudende problemen een deskundige garnalenhouder.

Bronnen & controle

Deze verzorgingsgids is samengesteld op basis van meerdere gespecialiseerde bronnen en is voor het laatst gecontroleerd op 17 oktober 2026.

Bekijk de gebruikte bronnen